Umowa o pracę na zastępstwo jako szczególna forma umowy o pracę na czas określony

Umowa o pracę w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy jest szczególną formą umowy o pracę na czas określony. Jak sama nazwa wskazuje, ta forma umowy stosowana jest przez pracodawców w sytuacji gdy zachodzi konieczność zastąpienia pracownika, który przez jakiś czas nie świadczy pracy, a jego nieobecność jest usprawiedliwiona. Jako przykłady takiej nieobecność wskazać można na:

  • okres urlopu macierzyńskiego,
  • urlopu wychowawczego,
  • urlopu bezpłatnego
  • okres pozostawania przez pracownika na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby.

Czas trwania umowy na zastępstwo

Cechą wyróżniającą ten rodzaj umowy o pracę jest sposób określenia jej terminu końcowego, którym jest powrót do pracy nieobecnego pracownika. Jeżeli chodzi o samą formę określenia tego terminu, to wskazać można albo konkretną datę albo też zdarzenie które powoduje rozwiązanie umowy, jak np. powrót z urlopu macierzyńskiego zastępowanej pracownicy. Jeżeli początkowo zakładany okres nieobecności zastępowanego pracownika ulegnie przedłużeniu, to pracodawca może zawrzeć z pracownikiem kolejną umowę na zastępstwo albo w drodze aneksu przedłużyć czas trwania dotychczasowej umowy.

W przypadku umowy o pracę na czas zastępstwa, w przeciwieństwie do umowy o pracę na czas określony, nie obowiązują limity określone w przepisie art. 251 § 3 Kodeksu Pracy. Tym samym jeżeli okres zatrudnienia na podstawie umowy na zastępstwo przekroczy 33 miesiące lub łączna liczba tych umów przekroczy 3, to nie spowoduje to przekształcenia takiej umowy z mocy prawa w umowę o pracę na czas nieokreślony. Zawierając umowę o pracę na czas zastępstwa pracodawca ma jednak obowiązek wskazania w umowie informacji o obiektywnych przyczynach jej zawarcia.

Warunki zatrudnienia nowego pracownika

Warunki zatrudnienia pracownika, z którym zawarta została umowa na czas zastępstwa, nie muszą być tożsame z tymi, które obowiązywały zastępowanego pracownika. Dotyczy to zarówno wynagrodzenia za pracę, wymiaru czasu pracy, jak również innych dodatkowych uprawnień lub obowiązków pracownika. Niemniej jednak w umowie o pracę na czas zastępstwa stanowisko (rodzaj pracy) zatrudnionego pracownika powinno być takie samo jak stanowisko określone w umowie z pracownikiem, który jest zastępowany.

Wypowiedzenie umowy o pracę na czas zastępstwa

Jeżeli, chodzi o wypowiedzenie umowy o pracę na czas zastępstwa to w obecnym stanie prawnym (od 22 lutego 2016 r.) jej okres wypowiedzenia zrównany zostały z okresem wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony oraz nieokreślony, a tym samym  jest od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Zgodnie z przepisem art. 36 § 1 Kodeksu Pracy okres wypowiedzenia umowy o pracę na zastępstwa wynosi zatem:

  • 2 tygodnie, jeżeli pracownik zatrudniony był krócej niż 6 miesięcy;
  • 1 miesiąc – jeżeli pracownik zatrudniony był co najmniej 6 miesięcy;
  • 3 miesiące – jeżeli pracownik zatrudniony był co najmniej 3 lata.

Powyższą zmianę uznać należy za korzystną z punktu widzenia pracowników w porównaniu ze stanem prawnym sprzed nowelizacji, w którym okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas zastępstwa wynosił tylko 3 dni robocze. Co istotne, wypowiedzenie umowy o pracę na czas zastępstwa, podobnie jak umowy o pracę na czas określony, nie wymaga od pracodawcy uzasadnienia poprzez wskazanie obiektywnych jego powodów.

Zakres ochrony pracownika na zastępstwo

Umowa o pracę na zastępstwo nie różni się również od umowy o pracę na czas określony, jeżeli chodzi o zakres ochrony jakiej taki stosunek pracy podlega. Jedyny wyjątek dotyczy pracownic w ciąży. Podobnie jak przy umowie o pracę na czas określony pracodawca nie może wypowiedzieć takiej pracownicy umowy o pracę za wyjątkiem rozwiązania umowy w trybie dyscyplinarnym na podstawie przepisu art. 52 § 1 Kodeksu Pracy. Co jednak istotne, w przypadku umowy o pracę na czas zastępstwa, nie znajduje zastosowania przepis art. 177 § 3 Kodeksu Pracy, zgodnie z  którym umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Co za tym idzie, umowa o pracę na czas zastępstwa może ulec rozwiązaniu nawet po upływie trzeciego miesiąca ciąży, jeżeli po tym okresie zastępowany pracownik powróci do pracy.

Po rozwiązaniu umowy o pracę na czas zastępstwa istotnym jest również prawidłowe sformułowanie przyczyny ustania stosunku pracy w świadectwie pracy pracownika, w którym wskazać należy na konkretną przyczynę jego rozwiązania, czyli np. na powrót zastępowanej pracownicy do pracy po wykorzystaniu przez nią urlopu macierzyńskiego.

Joanna Nogala

Radca prawny

Absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii we Wrocławiu, absolwentka Szkoły Prawa Amerykańskiego.

Profil autora
×