Obszary przyspieszonego rozwoju OZE

• Fakty sprawdzone
  Nasze artykuły są oparte o przepisy prawa, orzecznictwo sądów oraz doświadczenie kancelarii.

W dniu 28 sierpnia 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie planu obszarów przyspieszonego rozwoju instalacji odnawialnego źródła energii. Nowe przepisy regulują sposób przygotowania projektów planów obszarów przyspieszonego rozwoju OZE oraz zasady dokumentowania prac prowadzonych przy ich sporządzaniu.

Rozporządzenie stanowi jeden z elementów nowego systemu planowania rozwoju odnawialnych źródeł energii. Jego założeniem jest ujednolicenie dokumentów przygotowywanych w poszczególnych województwach, a w szerszej perspektywie – stworzenie warunków do sprawniejszego przygotowywania inwestycji OZE.

Wprowadzenie planów obszarów przyspieszonego rozwoju OZE jest związane m.in. z wdrażaniem unijnej dyrektywy RED III. Jednym z jej założeń jest ograniczenie barier administracyjnych utrudniających rozwój energetyki odnawialnej. Unijny cel na 2030 r. zakłada osiągnięcie co najmniej 42,5% udziału energii odnawialnej w końcowym zużyciu energii brutto, przy jednoczesnym dążeniu do poziomu 45%.

Rozporządzenie w sprawie planu obszarów przyspieszonego rozwoju OZE – główne cele

Celem wyznaczenia obszarów przyspieszonego rozwoju OZE jest wskazanie terenów odpowiednich dla określonych rodzajów instalacji odnawialnego źródła energii. Nie oznacza to jednak, że sama lokalizacja nieruchomości w granicach takiego obszaru automatycznie umożliwi realizację inwestycji. Inwestor nadal powinien zweryfikować wszystkie wymagania wynikające m.in. z przepisów planistycznych, środowiskowych czy budowlanych.

Obszary przyspieszonego rozwoju instalacji OZE (OPRO) mogą być wyznaczane na terenach położonych w granicach obszarów uwzględnionych na mapach potencjału odnawialnego źródła energii, które są jednocześnie objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego umożliwiającym lokalizację danego rodzaju instalacji. OPRO nie zastępuje zatem miejscowego planu, ale funkcjonuje w powiązaniu z jego ustaleniami.

Samo rozporządzenie koncentruje się przede wszystkim na ujednoliceniu sposobu sporządzania planów. Projekt planu składa się z części tekstowej oraz z danych przestrzennych. Część tekstowa stanowi następnie treść uchwały sejmiku województwa w sprawie przyjęcia planu. Zawiera ona m.in. informacje o rodzaju instalacji OZE, którego dotyczy plan, oraz wykaz środków łagodzących przewidzianych dla poszczególnych obszarów przyspieszonego rozwoju OZE (czyli ograniczających negatywny wpływ instalacji).

Plany OPRO – ułatwienia dla inwestorów

Znaczenie planów OPRO dla inwestorów wynika przede wszystkim z art. 160n ustawy o odnawialnych źródłach energii. Przepis ten przewiduje dla inwestycji lokalizowanych w granicach obowiązującego planu OPRO szczególny tryb weryfikacji środowiskowej. W przypadkach określonych w ustawie realizacja inwestycji nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a w odniesieniu do wskazanych w art. 160n instalacji wykorzystujących energię wiatru oraz infrastruktury niezbędnej do ich przyłączenia – również uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Inwestor dokonuje natomiast zgłoszenia planowanej inwestycji regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska.

Jeżeli RDOŚ nie wniesie sprzeciwu, po upływie 30 dni – w przypadku inwestycji o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej mniejszej niż 150 kW – albo 45 dni – w przypadku inwestycji o mocy nie mniejszej niż 150 kW – możliwe jest wystąpienie o pozwolenie na budowę albo dokonanie zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych.

Dane przestrzenne dla obszarów OZE

Znaczenie dla inwestorów będą miały również dane przestrzenne pozwalające precyzyjnie określić granice poszczególnych obszarów. Zgodnie z rozporządzeniem są one sporządzane w państwowym systemie odniesień przestrzennych, w układzie PL-2000, w postaci dokumentu elektronicznego GML.

Dane mają umożliwiać jednoznaczną identyfikację zarówno planu, jak i konkretnego obszaru. Stosowane będą jednolite kody rodzaju OZE:

• PEF – dla terenu elektrowni słonecznej,
• PEW – dla terenu elektrowni wiatrowej,
• PEG – dla terenu elektrowni geotermalnej,
• PEO – dla terenu elektrowni wodnej,
• PEB – dla terenu biogazowni.

Ujednolicenie sposobu opisywania i przedstawiania obszarów OPRO ma znaczenie praktyczne. Pozwala bowiem porównywać dokumenty przygotowywane w różnych województwach i ogranicza ryzyko powstania odmiennych standardów prezentacji danych przestrzennych.

Minister właściwy do spraw klimatu ma również opublikować schemat aplikacyjny GML dotyczący wymiany danych planów obszarów przyspieszonego rozwoju OZE. Rozporządzenie przewiduje na to okres nie dłuższy niż 6 miesięcy od dnia jego wejścia w życie.

Plany OPRO – nowe zadanie dla samorządów

Nowy system oznacza dodatkowe zadania przede wszystkim dla samorządów województw. Plan obszarów przyspieszonego rozwoju OZE sporządzany jest w granicach administracyjnych województwa oddzielnie dla danego rodzaju instalacji odnawialnego źródła energii. Dla tego samego rodzaju instalacji może przy tym powstać więcej niż jeden plan.

Plan uchwala sejmik województwa. W proces włączone są także gminy. Rada gminy może wystąpić do marszałka województwa z wnioskiem o wyznaczenie na jej terenie obszaru przyspieszonego rozwoju instalacji odnawialnego źródła energii, o ile spełnione są warunki ustawowe. Możliwe jest również wystąpienie o aktualizację już obowiązującego planu, co ma znaczenie dla przyciągnięcia inwestycji związanych z energetyką odnawialną albo uporządkowania ich rozwoju na danym obszarze.

Warto przy tym zaznaczyć, że koszty sporządzenia planów OPRO i ich aktualizacji nie obciążają samorządów, ale budżet państwa.

Dokumentowanie prac planistycznych OZE

Rozporządzenie szczegółowo reguluje również sposób dokumentowania prac planistycznych. Dokumentacja obejmuje m.in. uchwałę o przystąpieniu do sporządzania planu, wykaz materiałów wykorzystanych przy jego opracowaniu, zawiadomienia kierowane do gmin, złożone przez gminy wnioski oraz sposób ich rozpatrzenia, dokumenty związane z uzgadnianiem i opiniowaniem projektu czy wykaz osób uczestniczących w jego sporządzeniu.

Do dokumentacji dołącza się także prognozę oddziaływania na środowisko oraz uzasadnienie przedstawiające w szczególności materiały i analizy stanowiące podstawę przygotowania planu, źródła danych, zastosowane metody oraz opis i uzasadnienie środków łagodzących.

Dokumentacja prac ma być prowadzona elektronicznie. Rozporządzenie wprowadza ponadto wzory wykazu wniosków składanych do projektu planu oraz wykazu stanowisk przedstawianych w ramach jego uzgadniania i opiniowania.

Z punktu widzenia inwestora znaczenie może mieć nie tylko już przyjęty plan OPRO. Warto śledzić również procedurę jego przygotowania, ponieważ na tym etapie można ustalić, jakie tereny są rozważane jako przyszłe obszary przyspieszonego rozwoju OZE i dla jakiego rodzaju instalacji.

Inwestycje w OZE a audyt nieruchomości

Nowy system planów OPRO powinien znaleźć odzwierciedlenie również w sposobie przeprowadzania audytu dla nieruchomości rozważanej pod inwestycję OZE. Informacje będą mieć znaczenie zarówno dla inwestorów, jak i dla właścicieli nieruchomości zainteresowanych dzierżawą lub sprzedażą gruntów.

W przypadku farmy fotowoltaicznej, elektrowni wiatrowej, biogazowni czy innych instalacji odnawialnego źródła energii jednym z pierwszych etapów analizy powinno być ustalenie, czy nieruchomość znajduje się na obszarze uwzględnionym na mapie potencjału odnawialnego źródła energii. Następnie należy sprawdzić, czy została objęta obowiązującym planem OPRO albo procedurą jego sporządzania.

Nie można przy tym analizować planu OPRO w oderwaniu od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustawodawca powiązał możliwość wyznaczenia obszaru przyspieszonego rozwoju OZE z istnieniem MPZP umożliwiającego lokalizację danego rodzaju instalacji odnawialnego źródła energii. Dla inwestora oznacza to konieczność równoległego zbadania ustaleń planistycznych dotyczących konkretnej działki.

Audyt nieruchomości powinien również uwzględniać rodzaj instalacji przewidziany dla danego obszaru OPRO. Objęcie działki planem dotyczącym elektrowni słonecznych nie jest równoznaczne z preferencją także dla elektrowni wiatrowych czy biogazowni. Każdy plan jest bowiem sporządzany dla określonego rodzaju instalacji OZE.

Istotnym elementem analizy mogą być także środki łagodzące określone dla danego obszaru. Ich zastosowanie ma ograniczać negatywny wpływ instalacji odnawialnego źródła energii oraz infrastruktury niezbędnej do ich przyłączenia do sieci. Mogą zatem wpływać na sposób realizacji i eksploatacji inwestycji, jej parametry techniczne, a w konkretnych przypadkach także na koszty i opłacalność przedsięwzięcia.

Objęcie nieruchomości planem OPRO nie powinno kończyć analizy inwestycyjnej, lecz stanowić jeden z jej elementów. Nadal konieczne pozostaje zweryfikowanie m.in. stanu prawnego nieruchomości, jej przeznaczenia planistycznego, ograniczeń środowiskowych, dostępu do drogi publicznej, możliwości zapewnienia odpowiedniej infrastruktury oraz warunków przyłączenia instalacji do sieci.