Świadczenia dodatkowe związane z wywłaszczeniem nieruchomości pod drogę publiczną

• Fakty sprawdzone
  Nasze artykuły są oparte o przepisy prawa, orzecznictwo sądów oraz doświadczenie kancelarii.

Osoba pozbawiona prawa własności nieruchomości w związku z wywłaszczeniem pod drogę powinna przede wszystkim otrzymać słuszne odszkodowanie za odjęte prawo własności.

Powyższy obowiązek wynika zarówno z Konstytucji jak również z przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej jako Specustawa Drogowa).

Nie wszyscy wywłaszczeni zdają sobie jednak sprawę z tego, że prócz odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, Specustawa Drogowa przewiduje również rozwiązania prawne umożliwiające uzyskanie dodatkowych świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych.

Przede wszystkim, w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 30 dni od dnia:

1. doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o wywłaszczeniu (tzw. decyzja ZRID)
2. doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo
3. w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna
   – wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości.

W opisanej powyżej sytuacji odszkodowanie ustalone za wywłaszczenie nieruchomości w decyzji właściwego organu powiększone zostanie o kwotę równą 5% wartości wynikającej ze sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego wyceny.

Rozwiązanie takie zdaje się zatem być korzystne w sytuacji, gdy strona pozbawiona zostaje prawa własności nieruchomości zabudowanej lub niezabudowanej, której faktycznie nie użytkuje lub wówczas, gdy jej opuszczenie w tak krótkim terminie nie nastręcza jej większych problemów.

Specustawa Drogowa przewiduje też dodatkowe świadczenie związane z koniecznością przeprowadzki osoby wywłaszczonej. Ma to miejsce wówczas, gdy konieczne staje się opuszczenie nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny.

Wówczas kwotę odszkodowania powiększa się o kwotę 10 000 zł w odniesieniu do tej nieruchomości. Powiększenie odszkodowania ma miejsce w takiej sytuacji z urzędu (bez konieczności złożenia przez stronę odrębnego wniosku) i informacja o przyznaniu tego dodatkowego świadczenia winna znaleźć się w decyzji organu ustalającego odszkodowanie.

Niemniej jednak, warto by osoba wywłaszczona miała wiedzę o takim „bonusie”. Praktyka zawodowo pokazuje bowiem, że czasem zdarza się, iż w decyzjach ustalających odszkodowanie w wyniku przeoczenia organów odszkodowanie nie zostaje powiększone o opisane powyżej świadczenie, co wymaga interwencji Strony celem jego otrzymania.

Wreszcie, Specustawa Drogowa stanowi również, że jeżeli wywłaszczona nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny, to zarządca drogi zobowiązany jest z dniem, w którym przejmuje nieruchomość w celu rozpoczęcia prac budowlanych, do wskazania lokalu zamiennego.

Obowiązek taki nie powstaje, jeśli prace rozpoczynają się po terminie wydania nieruchomości lub wydania nieruchomości i opróżnienia lokali oraz innych pomieszczeń określonym w decyzji ZRID.

Co jednak istotne, osoba, której zapewniono lokal zmienny, jest obowiązana do jego opróżnienia najpóźniej w dniu upływu terminu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, który nie może być jednak krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna.