Jak uzyskać wyższe odszkodowanie za wywłaszczenie?

• Fakty sprawdzone
  Nasze artykuły są oparte o przepisy prawa, orzecznictwo sądów oraz doświadczenie kancelarii.

Wywłaszczenie to przymusowe pozbawienie praw do nieruchomości w celu realizacji inwestycji publicznych – np. dróg, linii kolejowych czy wałów przeciwpowodziowych. Choć legalne, bywa dotkliwe dla właściciela, który traci cenny majątek. W artykule przedstawiamy praktyczne strategie, które mogą pomóc w uzyskaniu wyższego odszkodowania za utracone nieruchomości.

1. Poznaj swoje prawa – podstawy prawne

Podstawą prawną wywłaszczenia są różne ustawy:

• ustawa o gospodarce nieruchomościami – regulacja ogólna,
• specustawy – np. drogowa, kolejowa, przeciwpowodziowa – zawierają szczególne przepisy ułatwiające realizację konkretnych inwestycji.

Procedura, tempo wywłaszczenia i możliwość podwyższenia odszkodowania zależą od rodzaju inwestycji. Znajomość przepisów to warunek, aby skutecznie walczyć o swoje prawa.

2. Dowiedz się, jakie powinno być odszkodowanie i jakie inne świadczenia Ci przysługują

Odszkodowanie zgodnie z Konstytucją RP musi być słuszne, a więc zgodne z przepisami i odpowiadające wartości utraconych praw do nieruchomości. Wartość zależy od cech nieruchomości, lokalizacji, przeznaczenia i stanu technicznego. Samodzielne określenie, czy ustalone odszkodowanie jest słuszne, to rzecz trudna, dlatego warto zasięgnąć porady specjalisty (prawnika, rzeczoznawcy majątkowego).

Oprócz odszkodowania, właścicielowi przysługuje premia 5% do odszkodowania za wydanie nieruchomości w terminie, a także zwrot kosztów przeprowadzki w wysokości ryczałtu 10 tys. zł (jeśli mieszkał w nieruchomości). Wiele osób pomija te elementy, choć dochowanie formalności (np. oficjalne wydanie nieruchomości w terminie) może istotnie podnieść kwotę odszkodowania.

3. Zleć niezależną wycenę nieruchomości u rzeczoznawcy

Wycena nieruchomości wykonana na zlecenie organu może być zaniżona. Warto zatem zlecić prywatnie operat szacunkowy z wyceną (tzw. kontroperat) niezależnemu rzeczoznawcy majątkowemu. Dzięki temu można:

• zidentyfikować różnice w wycenie,
• wykazać błędy, np. pominięcie zabudowań, nasadzeń lub błędną klasyfikację gruntu,

Wszystkie te elementy będą kluczowe przy odwołaniu od decyzji o odszkodowaniu. Rzetelna wycena i właściwa argumentacja mogą podnieść odszkodowanie nawet o kilkadziesiąt procent. Nie warto czekać ze zleceniem wyceny do momentu wydania decyzji o odszkodowaniu. Dokładna wycena może zająć kilka tygodni – najlepiej zlecić ją przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu.

4. Odwołaj się od decyzji o odszkodowaniu – jak i kiedy to zrobić?

Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji o odszkodowaniu. Składa się je do organu wyższego stopnia – wojewody w przypadku decyzji starosty, a ministra infrastruktury w przypadku decyzji wojewody. W odwołaniu należy wskazać wyższą wartość z niezależnej wyceny i błędy w pierwotnej. Przekroczenie terminu zamyka drogę do wyższej kwoty – nawet jeśli odszkodowanie jest rażąco zaniżone.

Odwołanie powinno być uzasadnione i poparte dowodem (kontroperatem). Trzeba przy tym pamiętać, że wchodzenie w spór bez wiedzy na temat wartości nieruchomości może skutkować ponowną wyceną i obniżeniem pierwotnej kwoty. Dlatego decyzję o odwołaniu należy podejmować po konsultacji z prawnikiem.

5. Skorzystaj z pomocy prawnej

Wywłaszczenie to proces złożony i bardzo sformalizowany. Prawnik specjalizujący się w odszkodowaniach pomoże m.in. przeanalizować decyzję o odszkodowaniu, ocenić zasadność odwołania, przygotować argumentację i zgromadzić dowody. Koszt takiej pomocy jest nieporównywalnie niższy niż strata kilkuset tysięcy złotych na zaniżonym odszkodowaniu. Kompleksowa obsługa zawierać będzie także wycenę sporządzoną przez sprawdzonego rzeczoznawcy majątkowego.

W dobie zdalnych usług, odległość nie stanowi już przeszkody – można korzystać z usług kancelarii spoza swojego regionu.

PAMIĘTAJ

Nie trzeba godzić się na zaniżone odszkodowanie. Masz prawo domagać się kwoty odpowiadającej dokładnej wartości Twojej nieruchomości. Uzyskanie wyższego odszkodowania to proces wymagający zaangażowania, ale warto podjąć wysiłek – stawką są Twoje finanse i zabezpieczenie na przyszłość.