Ugoda administracyjna czym jest

autor: Paweł Goryl

publikacja: 20 kwietnia, 2023

recenzent: Mirosław Ochojski

aktualizacja: 28 czerwca, 2023

Fakty sprawdzone

Nasze artykuły są oparte o przepisy prawa, orzecznictwo sądów oraz doświadczenie kancelarii.

Ugoda administracyjna to szczególna forma rozstrzygnięcia sprawy przez strony postępowania przed organem administracji. Przeczytaj nasz artykuł i dowiedz się, czym jest ta instytucja oraz w jakich sytuacjach może być zastosowana.

Spis treści
    Add a header to begin generating the table of contents

    Kiedy może dojść do zawarcia ugody?

    Podstawową formą rozstrzygnięć administracyjnych jest wydanie decyzji. Jednak zgodnie z treścią art. 114 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa), jeżeli toczy się postępowanie administracyjne, to strony mogą zawrzeć ugodę. Może to mieć miejsce, jeśli charakter sprawy na to pozwala i nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Zatwierdzenie takiej ugody wywiera takie same skutki, jak decyzja wydana w toku postępowania administracyjnego (art. 121 kpa). Organ musi jednocześnie zweryfikować przesłanki zawarcia ugody i obowiązujący stan prawny.

    Ugoda może być zawarta przed organem administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w pierwszej instancji lub postępowanie odwoławcze, do czasu wydania przez organ decyzji w sprawie (art. 115 kpa). Może być również zawarta przed mediatorem (art. 121a kpa).

    Jak wygląda tryb postępowania?

    W przypadku, kiedy występują przesłanki do zawarcia ugody administracyjnej, organ odracza wydanie decyzji i wyznacza stronom termin do zawarcia ugody. Poucza je jednocześnie o trybie i skutkach zawarcia ugody (art. 116 § 1 kpa). Jeżeli jedna ze stron zawiadomi organ o odstąpieniu od zamiaru zawarcia umowy lub strony nie dotrzymają wyznaczonego terminu, to organ załatwia sporną sprawę w drodze decyzji (art. 116 § 2 kpa).

    Ugodę można zawrzeć zarówno w formie elektronicznej, jak i tradycyjnej – pisemnej. W tym drugim przypadku sporządza ją upoważniony pracownik na podstawie zgodnych oświadczeń obu stron (art. 117 § 1 kpa). Przed podpisaniem następuje odczytanie ugody stronom, a następnie włącza się ją do akt sprawy (art. 117 § 2 kpa).

    Twoje mienie podlega wywłaszczeniu?

    Skotaktuj się z nami już na wczesnym etapie postępowania i uzyskaj nawet 28% wyższe odszkodowanie.

    Zatwierdzenie (lub odmowa zatwierdzenia) ugody następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Postanowienie powinno zostać wydane w ciągu 7 dni od dnia zawarcia ugody (art. 119 § 1 kpa). W sytuacji, gdy ugodę zawarto w toku postępowania odwoławczego, z dniem, kiedy postępowanie zatwierdzające stało się ostateczne, decyzja organu I instancji traci swoją moc (art. 119 § 2 kpa). Jednocześnie ugoda staje się wykonalna z momentem uostatecznienia się ww. postanowienia (art. 120 § 1 kpa).

    Ugoda niezatwierdzona przez organ administracyjny, przed którym została zawarta, jest nieważna (art. 118 § 1 kpa). Organ odmówi zatwierdzenia ugody zawartej z naruszeniem prawa lub nieuwzględniającej stanowiska organu współdziałającego, jeśli tego wymagało rozstrzygnięcie sprawy. Organ powinien również zbadać, czy ugoda nie narusza interesu społecznego bądź słusznego interesu stron (art. 118 § 2-3 kpa).

    Jak powinna wyglądać ugoda?

    Zgodnie z art. 117 § 1a kpa, ugoda powinna zawierać:

    • oznaczenie organu administracji publicznej, przed którym ugoda została zawarta, i stron postępowania;
    • datę sporządzenia dokumentu;
    • przedmiot i treść ugody;
    • podpisy stron oraz podpis upoważnionego pracownika organu administracji publicznej z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego.

    Ugoda administracyjna a wywłaszczenie

    Kwestią kluczową determinującą możliwość zawarcia ugody administracyjnej jest sporny charakter sprawy oraz występowanie stron (art. 13 § 1 kpa). W praktyce niewiele spraw administracyjnych wykazuje taki przymiot, ponieważ w większości występuje jedna strona. Z kolei część spraw o możliwie spornym charakterze jest na mocy odpowiednich ustaw wyłączona ze stosowania przepisów o ugodzie. Dotyczy to np. postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w oparciu o zapisy Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dalej: ugn (art. 118 ust. 2 ugn).

    Ugodę między stronami można jednak zawrzeć w sytuacjach, kiedy wydawana jest odrębna decyzja ustalająca wysokość odszkodowania. W przywołanej powyżej sytuacji ugoda administracyjna dotyczy nie samego postępowania wywłaszczeniowego, ale postępowania o ustalenie odszkodowania.

    Na możliwość takiego polubownego rozwiązywania spraw w przypadku inwestycji drogowych zwróciło uwagę Ministerstwo Infrastruktury i Budownictw, odnosząc się do kwestii wywłaszczeń przeprowadzanych na podstawie Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Nie przeciwstawiają się temu bowiem przepisy szczególne specustawy (Odpowiedź z dnia 27 grudnia 2016 r. na interpelację nr 8136 w sprawie tzw. specustawy drogowej).

    Do zawarcia takiej ugody dochodzi zwykle w sytuacji, kiedy postępowanie o ustalenie odszkodowania może się przedłużyć lub sprawa dotyczy drażliwych kwestii, np. wywłaszczenia zamieszkanych domów.

    Ugoda administracyjna – podsumowanie

    Zgodnie z zawartą w art. 13 kpa zasadą, organy administracji publicznej w sprawach, których charakter na to pozwala, powinny dążyć do polubownego rozstrzygania kwestii spornych przez strony. Dzięki temu przyspieszeniu może ulec proces załatwiania spraw, a strony – na zasadzie obopólnego dialogu – dochodzą do porozumienia. Zostaje również wyeliminowany element sporny pomiędzy stronami a administracją, jaki często może wywołać wydanie decyzji administracyjnej.

    W praktyce jednak stosunkowo rzadko dochodzi do zawierania ugód administracyjnych. Problematyczna może być dla przykładu dopuszczalność tego trybu rozwiązywania spraw w sytuacjach dotyczących wywłaszczeń. Legislator określił wręcz, że w postępowaniach realizowanych zgodnie z Ustawą o gospodarce nieruchomościami nie powinno to następować.

    Czy wiesz, że…?
    Czy wiesz, że … po wypłacie odszkodowanie nie jest już możliwe odwołanie od ustalonej wartości? Ostatnie momenty na podjęcie działań w obronie własnego interesu, to informacja o wartości wyceny i decyzja ustalająca odszkodowanie. Na odwołanie masz tylko 14 dni.

    Wyjątkiem są sytuacje, kiedy prowadzone mają być odrębne postępowania – wywłaszczeniowe oraz o ustalenie wysokości odszkodowania. Dotyczy to m.in. pozbawiania prawa własności na podstawie Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, która jednak nie nakłada na inwestorze obowiązku prowadzenia rokowań w kwestii wysokości odszkodowania.

    Z kolei w Ustawie z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych legislator wprowadził wprost taki wymóg, co daje spore pole do wykorzystania instytucji ugody administracyjnej. Ustalenie odszkodowania przez organ może nastąpić w tym przypadku po 2 miesiącach nieskutecznych uzgodnień (art. 20 specustawy). Trzeba przy tym zaznaczyć, że obecnie wywłaszczenia na cele drogowe i przeciwpowodziowe są bardzo częste.

    Jeśli przepisy szczególne innych aktów zezwalają na zawarcie specjalnego porozumienia między stronami, to ugoda administracyjna nie powinna być stosowana. Ma to miejsce np. w przypadku Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która zgodnie z treścią art. 235 umożliwia zawarcie ugody wodnoprawnej dotyczącej zmiany stanu wody w gruncie. Z kolei ugodę graniczną można zawrzeć przed geodetą, który w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, nakłania strony do jej zawarcia. Ugoda taka posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne).

    Źródła:

    • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
    • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
    • Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
    • Odpowiedź z dnia 27 grudnia 2016 r. na interpelację nr 8136 w sprawie tzw. specustawy drogowej
    • Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
    • Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

    przekaz nam 15pc

    Klienci, którzy rozpoczęli proces przed otrzymaniem pierwszego operatu otrzymali średnio o

    28 %

    wyższe odszkodowanie.

    Skontaktuj się z nami w celu ustalenie szczegołów

    Potrzebujesz indywidualnego podejścia do Twojej sprawy?

    Skontaktujemy się z Tobą

    Nie masz czasu w tej chwili? Wypełnij formularz

    Blank Form (#2)