Ugoda administracyjna czym jest

autor: Paweł Goryl

publikacja: 20 kwietnia, 2023

recenzent: Mirosław Ochojski

aktualizacja: 15 lutego, 2024

Fakty sprawdzone

Nasze artykuły są oparte o przepisy prawa, orzecznictwo sądów oraz doświadczenie kancelarii.

Ugoda administracyjna to szczególna forma rozstrzygnięcia sprawy przez strony postępowania przed organem administracji. Przeczytaj nasz artykuł i dowiedz się, czym jest ta instytucja oraz w jakich sytuacjach może być zastosowana.

Spis treści
    Add a header to begin generating the table of contents

    Kiedy może dojść do zawarcia ugody?

    Podstawową formą rozstrzygnięć administracyjnych jest wydanie decyzji. Jednak zgodnie z treścią art. 114 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa), jeżeli toczy się postępowanie administracyjne, to strony mogą zawrzeć ugodę.

    Może to mieć miejsce, jeśli charakter sprawy na to pozwala i nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Zatwierdzenie takiej ugody wywiera takie same skutki, jak decyzja wydana w toku postępowania administracyjnego (art. 121 kpa). Organ musi jednocześnie zweryfikować przesłanki zawarcia ugody i obowiązujący stan prawny.

    Ugoda może być zawarta przed organem administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w pierwszej instancji lub postępowanie odwoławcze, do czasu wydania przez organ decyzji w sprawie (art. 115 kpa). Może być również zawarta przed mediatorem (art. 121a kpa).

    Jak wygląda tryb postępowania?

    W przypadku, kiedy występują przesłanki do zawarcia ugody administracyjnej, organ odracza wydanie decyzji i wyznacza stronom termin do zawarcia ugody. Poucza je jednocześnie o trybie i skutkach zawarcia ugody (art. 116 § 1 kpa). Jeżeli jedna ze stron zawiadomi organ o odstąpieniu od zamiaru zawarcia umowy lub strony nie dotrzymają wyznaczonego terminu, to organ załatwia sporną sprawę w drodze decyzji (art. 116 § 2 kpa).

    Ugodę można zawrzeć zarówno w formie elektronicznej, jak i tradycyjnej – pisemnej. W tym drugim przypadku sporządza ją upoważniony pracownik na podstawie zgodnych oświadczeń obu stron (art. 117 § 1 kpa). Przed podpisaniem następuje odczytanie ugody stronom, a następnie włącza się ją do akt sprawy (art. 117 § 2 kpa).

    Twoje mienie podlega wywłaszczeniu?

    Skontaktuj się z nami już na wczesnym etapie postępowania i uzyskaj nawet 28% wyższe odszkodowanie.

    Zatwierdzenie (lub odmowa zatwierdzenia) ugody następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Postanowienie powinno zostać wydane w ciągu 7 dni od dnia zawarcia ugody (art. 119 § 1 kpa). W sytuacji, gdy ugodę zawarto w toku postępowania odwoławczego, z dniem, kiedy postępowanie zatwierdzające stało się ostateczne, decyzja organu I instancji traci swoją moc (art. 119 § 2 kpa). Jednocześnie ugoda staje się wykonalna z momentem uostatecznienia się ww. postanowienia (art. 120 § 1 kpa).

    Ugoda niezatwierdzona przez organ administracyjny, przed którym została zawarta, jest nieważna (art. 118 § 1 kpa). Organ odmówi zatwierdzenia ugody zawartej z naruszeniem prawa lub nieuwzględniającej stanowiska organu współdziałającego, jeśli tego wymagało rozstrzygnięcie sprawy. Organ powinien również zbadać, czy ugoda nie narusza interesu społecznego bądź słusznego interesu stron (art. 118 § 2-3 kpa).

    Jak powinna wyglądać ugoda?

    Zgodnie z art. 117 § 1a kpa, ugoda powinna zawierać:

      • oznaczenie organu administracji publicznej, przed którym ugoda została zawarta, i stron postępowania;
    •  
      • datę sporządzenia dokumentu;
    •  
      • przedmiot i treść ugody;
    •  
      • podpisy stron oraz podpis upoważnionego pracownika organu administracji publicznej z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego.

    Ugoda administracyjna a wywłaszczenie

    Kwestią kluczową determinującą możliwość zawarcia ugody administracyjnej jest sporny charakter sprawy oraz występowanie stron (art. 13 § 1 kpa). W praktyce niewiele spraw administracyjnych wykazuje taki przymiot, ponieważ w większości występuje jedna strona.

    Z kolei część spraw o możliwie spornym charakterze jest na mocy odpowiednich ustaw wyłączona ze stosowania przepisów o ugodzie. Dotyczy to np. postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w oparciu o zapisy Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dalej: ugn (art. 118 ust. 2 ugn).

    Ugodę między stronami można jednak zawrzeć w sytuacjach, kiedy wydawana jest odrębna decyzja ustalająca wysokość odszkodowania. W przywołanej powyżej sytuacji ugoda administracyjna dotyczy nie samego postępowania wywłaszczeniowego, ale postępowania o ustalenie odszkodowania.

    Na możliwość takiego polubownego rozwiązywania spraw w przypadku inwestycji drogowych zwróciło uwagę Ministerstwo Infrastruktury i Budownictw, odnosząc się do kwestii wywłaszczeń przeprowadzanych na podstawie Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

    Nie przeciwstawiają się temu bowiem przepisy szczególne specustawy (Odpowiedź z dnia 27 grudnia 2016 r. na interpelację nr 8136 w sprawie tzw. specustawy drogowej).

    Do zawarcia takiej ugody dochodzi zwykle w sytuacji, kiedy postępowanie o ustalenie odszkodowania może się przedłużyć lub sprawa dotyczy drażliwych kwestii, np. wywłaszczenia zamieszkanych domów.

    Ugoda administracyjna – podsumowanie

    Zgodnie z zawartą w art. 13 kpa zasadą, organy administracji publicznej w sprawach, których charakter na to pozwala, powinny dążyć do polubownego rozstrzygania kwestii spornych przez strony.

    Dzięki temu przyspieszeniu może ulec proces załatwiania spraw, a strony – na zasadzie obopólnego dialogu – dochodzą do porozumienia. Zostaje również wyeliminowany element sporny pomiędzy stronami a administracją, jaki często może wywołać wydanie decyzji administracyjnej.

    W praktyce jednak stosunkowo rzadko dochodzi do zawierania ugód administracyjnych. Problematyczna może być dla przykładu dopuszczalność tego trybu rozwiązywania spraw w sytuacjach dotyczących wywłaszczeń. Legislator określił wręcz, że w postępowaniach realizowanych zgodnie z Ustawą o gospodarce nieruchomościami nie powinno to następować.

    Czy wiesz, że…?
    Czy wiesz, że … po wypłacie odszkodowanie nie jest już możliwe odwołanie od ustalonej wartości? Ostatnie momenty na podjęcie działań w obronie własnego interesu, to informacja o wartości wyceny i decyzja ustalająca odszkodowanie. Na odwołanie masz tylko 14 dni.

    Wyjątkiem są sytuacje, kiedy prowadzone mają być odrębne postępowania – wywłaszczeniowe oraz o ustalenie wysokości odszkodowania. Dotyczy to m.in. pozbawiania prawa własności na podstawie Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, która jednak nie nakłada na inwestorze obowiązku prowadzenia rokowań w kwestii wysokości odszkodowania.

    Z kolei w Ustawie z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych legislator wprowadził wprost taki wymóg, co daje spore pole do wykorzystania instytucji ugody administracyjnej.

    Ustalenie odszkodowania przez organ może nastąpić w tym przypadku po 2 miesiącach nieskutecznych uzgodnień (art. 20 specustawy). Trzeba przy tym zaznaczyć, że obecnie wywłaszczenia na cele drogowe i przeciwpowodziowe są bardzo częste.

    Jeśli przepisy szczególne innych aktów zezwalają na zawarcie specjalnego porozumienia między stronami, to ugoda administracyjna nie powinna być stosowana. Ma to miejsce np. w przypadku Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.

    Prawo wodne, która zgodnie z treścią art. 235 umożliwia zawarcie ugody wodnoprawnej dotyczącej zmiany stanu wody w gruncie. Z kolei ugodę graniczną można zawrzeć przed geodetą, który w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, nakłania strony do jej zawarcia. Ugoda taka posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne).

    Źródła:

    • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
    • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
    • Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
    • Odpowiedź z dnia 27 grudnia 2016 r. na interpelację nr 8136 w sprawie tzw. specustawy drogowej
    • Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
    • Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
    Jakie powinno być odszkodowanie za wycinkę lasu pod sieci przesyłowe?
    Wywłaszczenie nieruchomości

    Jakie powinno być odszkodowanie za wycinkę lasu pod sieci przesyłowe

    Specyficznym rodzajem nieruchomości jest las. Posadowienie na nim tzw. sieci przesyłowej powoduje silną ingerencję, uniemożliwiając w pasie służebności dotychczasowy sposób użytkowania. Jak wygląda kwestia odszkodowania …

    Czytaj →
    Mała zasada korzyści – wycena gruntów pod drogi
    Wywłaszczenie nieruchomości

    Mała zasada korzyści – wycena gruntów pod drogi

    W uchwalonym niedawno Rozporządzeniu w sprawie wyceny nieruchomości pozostawiono w niezmienionym kształcie kontrowersyjny przepis dotyczący wyceny gruntów wywłaszczanych pod drogi. Czym jest tzw. „mała zasada …

    Czytaj →

    przekaz nam 15pc

    Klienci, którzy rozpoczęli proces przed otrzymaniem pierwszego operatu otrzymali średnio o

    28 %

    wyższe odszkodowanie.

    Skontaktuj się z nami w celu ustalenie szczegołów

    Potrzebujesz indywidualnego podejścia do Twojej sprawy?

    Skontaktujemy się z Tobą

    Nie masz czasu w tej chwili? Wypełnij formularz

    Blank Form (#2)