Wniosek o ogłoszenie upadłości składany przez wierzyciela

inlegis blog

Zainicjowanie postępowania upadłościowego może nastąpić nie tylko przez niewypłacalnego dłużnika, ale także i jednego z jego wierzycieli. W takim przypadku konieczne jest oczywiście złożenie stosownego wniosku, który będzie odpowiadał wymogom Prawa upadłościowego. Jak poprawnie skonstruować takie pismo i z jakimi obowiązkami będzie wiązało się jego wniesienie do sądu?

Spis treści
    Add a header to begin generating the table of contents

    Przesłanki ogłoszenia upadłości

    Możliwość ogłoszenia upadłości wiąże się z koniecznością występowania tzw. stanu niewypłacalności po stronie zadłużonego przedsiębiorcy. Zgodnie z treścią art. 11 prawa upadłościowego, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

    Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

    Do majątku, o którym mowa powyżej, nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości, zaś do zobowiązań pieniężnych nie wlicza się zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach. Domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

    Pamiętajmy, że sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli nie ma zagrożenia utraty przez dłużnika zdolności do wykonywania jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych w niedługim czasie.

    Jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań oraz ilość wierzycieli. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

    Wniosek o ogłoszenie upadłości

    Wniosek o ogłoszenie upadłości jest pismem, za pomocą którego można zainicjować postępowanie sądowe względem określonego dłużnika. Co ważne może je złożyć zarówno sam niewypłacalny, jak i chociażby tylko jeden z jego wierzycieli. 

    Wysokość i ilość wierzytelności przysługujących danej osobie nie ma znaczenia, ważne jest jednak to, aby wniosek o ogłoszenie upadłości składany przez wierzyciela zawierał w sobie następujące elementy:

    • imię i nazwisko dłużnika albo jego nazwę oraz numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku ich braku – inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację, miejsce zamieszkania albo siedzibę, adres, a jeżeli dłużnikiem jest spółka osobowa, osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – imiona i nazwiska reprezentantów w tym likwidatorów, jeżeli są ustanowieni, a ponadto w przypadku spółki osobowej – imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem;
    • NIP, jeżeli dłużnik ma taki numer;
    • wskazanie miejsca, w którym znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika;
    • wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;
    • informację, czy dłużnik jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.

    Wniosek o ogłoszenie upadłości jest pismem procesowym, który inicjuje stosowne postępowanie stąd musi także odpowiadać wymogom zawartym w Kodeksie postępowania cywilnego. W praktyce oznacza to, że powinny w nim znaleźć się następujące elementy:

    • oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę uczestników (np. dłużnika, wierzyciela-wnioskodawcę), ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
    • oznaczenie rodzaju pisma – w tym przypadku będzie to sformułowanie „wniosek o ogłoszenie upadłości”;
    • osnowę wniosku;
    • w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktów;
    • podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
    • wymienienie załączników – np. faktur, umów lub rachunków, które potwierdzają istnienie wierzytelności.

    Zgodnie z treścią art. 24 Prawa upadłościowego, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza wierzyciel, powinien we wniosku uprawdopodobnić swoją wierzytelność.

    Uprawdopodobnienie może nastąpić na podstawie np. przedstawienia faktury VAT, rachunku, noty obciążeniowej, umowy itp. Oczywiście jeżeli wierzyciel dysponuje oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu, tytułem egzekucyjnym, może przedstawić do akt stosowne kopie.

    Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 października 2002 r. (sygn. akt V CKN 111/01) stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości Sąd nie ma podstaw do badania istnienia po stronie wnioskodawcy wierzytelności przysługującej mu wobec uczestnika postępowania, bowiem przepisy upoważniają Sąd wyłącznie do ustalenia, czy wierzyciel uprawdopodobnił swoją wierzytelność.

    Brak przy wniosku o ogłoszenie upadłości jakichkolwiek dowodów i wniosków dowodowych zmierzających do uprawdopodobnienia istnienia wierzytelności wnioskodawcy, jest powodem do zwrotu wniosku w trybie art. 28 Prawa upadłościowego.

    Nie podlega przy tym ocenie merytoryczna wartość uprawdopodobnienia, a jedynie rozumiany formalnie fakt zamieszczenia we wniosku twierdzeń i dołączenie bądź wskazanie dowodów.

    Dłużnik może skutecznie przeciwstawiać twierdzeniom wierzyciela o istnieniu oraz przysługiwaniu mu wierzytelności takie okoliczności jak np. toczące się postępowanie sądowe, w którym dłużnik konsekwentnie zaprzecza istnieniu wierzytelności lub przysługiwaniu jej wierzycielowi.

    Same oświadczenia wierzyciela dotyczące wierzytelności nie są wystarczające do uznania należytego uprawdopodobnienia wierzytelności, jednak wszystkie okoliczności wskazujące na wysokie prawdopodobieństwo istnienia i przysługiwania wierzytelności mogą prowadzić do uznania przez sąd (kwestię oceny stopnia uprawdopodobnienia wierzytelności sąd upadłościowy musi poddać analizie, by ustalić przesłankę legitymacji czynnej wierzyciela), iż wierzytelność została uprawdopodobniona. 

    Koszty wniosku o ogłoszenie upadłości 

    Ogłoszenie upadłości wiąże się z koniecznością uiszczenia konkretnych opłat sądowych. Zacznijmy od wniosku o ogłoszenie upadłości, który kosztuje dokładnie 1000 zł – opłata ta jest uiszczana na konto bankowe sądu rozpatrującego daną sprawę albo poprzez wykupienie znaczków sądowych o odpowiednim nominalne w kasie sądowej.

    Pamiętajmy, że opłata sądowa za wniosek musi być wniesiona jeszcze przed zainicjowaniem danej sprawy, zaś dowód zapłaty obowiązkowo dołącza się do pisma inicjującego postępowanie upadłościowe. Brak opłaty rozumiany jest jako brak formalny wniosku o ogłoszenie upadłości, stąd jeśli już do niego dojdzie wnioskodawca jest wzywany o jego poprawienie – w terminie 7 dni od otrzymania listownego zawiadomienia o braku, musi uiścić brakującą opłatę. Jeśli tego nie zrobi, sąd nie rozpatrzy złożonego wniosku i szansa na uzyskanie statusu upadłości minie. 

    Przez wiele lat niewypłacalni dłużnicy nie inicjowali postępowań upadłościowych z powodu braku odpowiednich funduszy. Możliwość wnioskowania o zwolnienie od kosztów sądowych była blokowana ówcześnie panującymi przepisami. Na szczęście obecnie obowiązujące Prawo upadłościowe zezwala na stosowanie tej instytucji – dłużnicy, których nie stać na opłacenie omawianego wniosku mogą ubiegać się o częściowe lub całkowite odsunięcie od nich tego obowiązku. 

    Zwolnienie od kosztów sądowych może być całościowe lub częściowe – w tym drugim przypadku sąd ustala do jakiej wysokości dana osoba będzie zwolniona z niezbędnych opłat związanych z toczącym się postępowaniem. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych może polegać na zwolnieniu od poniesienia albo ułamkowej lub procentowej ich części, albo określonej ich kwoty, albo niektórych opłat lub wydatków. Może też polegać na przyznaniu zwolnienia co do pewnej części roszczenia lub co do niektórych roszczeń dochodzonych łącznie.

    Roszczenia te lub ich części sąd oznacza w postanowieniu o przyznaniu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Ze zwolnienia mogą skorzystać wszystkie osoby, które wykażą, że nie są w stanie uiścić całości lub części kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i najbliższej rodziny.

    Tak naprawdę sytuacja uzasadniającą wnioskowanie o przedmiotowe zwolnienie jest uzyskiwanie niskich dochodów i brak posiadanego majątku, ewentualnie pozostawanie bez pracy i na utrzymaniu najbliższej rodziny. Inna regulacja jest stosowana w przypadku, gdy przedsiębiorca to osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, ale posiadająca zdolność prawną.

    Zwolnienie od kosztów sądowych będzie przyznane jeżeli taki podmiot wykaże, że nie ma dostatecznych środków  na uiszczenie owych kosztów. Do wniosku o zwolnienie należy dołączyć dowody potwierdzające sytuację finansową przedsiębiorstwa, która uniemożliwia zaspokojenie kosztów postępowania – w praktyce przedsiębiorstwa przedkładają swoje sprawozdania finansowe czy rachunki bankowe. 

    Zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe do uzyskania tylko na wniosek zainteresowanej osoby. Takie pismo nie podlega żadnej opłacie sądowej i musi być złożone do sądu, który będzie zajmował się daną sprawą.

    Pamiętajmy, że wniosek powinien być należycie uzasadniony – należy wykazać, że nie jest się w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dobrym uzasadnieniem będą wskazane wcześniej brak odpowiedniego dochodu (lub brak pracy) oraz nieposiadanie jakiegokolwiek majątku. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych niezbędne jest dołączenie formularza obejmującego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Taki formularz jest dostępny w każdym sądzie oraz w internecie. Podaje się w nim szczegółowy stan majątku oraz dochodów wnioskodawcy. 

    Zapraszamy do kontaktu z Kancelarią (tel.: +48 71 729 21 50 lub e-mail: kancelarie@inlegis.pl) - reprezentujemy klientów na terenie całej Polski.