Potrącenia z wynagrodzenia za pracę

Wynagrodzenie pracownika za pracę podlega szczególnej ochronie określonej w kodeksie pracy (dalej również jako: „KP”) polegającej m.in. na braku możliwości jego zrzeczenia się przez pracownika czy też określeniu szczegółowych terminów wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę. Wyjątek od tej zasady stanowi instytucja potrącenia uregulowana w art. 87 i nast. KP. Zgodnie z cytowanym przepisem z wynagrodzenia za pracę podlegają potrąceniu następujące należności: sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi oraz kary pieniężne określone w art. 108 KP. Potrącenia takie nie wymagają zgody pracownika, a pracodawca ma prawo, a w przypadku tytułów wykonawczych także obowiązek ich dokonywania zgodnie z dyspozycją organów egzekucyjnych.

Potrąceń z wynagrodzenia dokonuje się we wskazanej powyżej kolejności. Oznacza to, że należności wymienione w dalszej kolejności mogą być potrącane dopiero po dokonaniu w dopuszczalnych granicach potrąceń należności wymienionych w pierwszej kolejności. Pracodawca, dokonując obowiązkowych potrąceń z wynagrodzenia za pracę musi zatem: ustalić podstawę obowiązkowych potrąceń, określić maksymalną dopuszczalną kwotę potrącenia, sprawdzić ile wynosi kwota wolna od potrąceń, a następnie ustalić faktyczną, możliwą kwotę potrącenia.

Podstawę potrąceń stanowi wynagrodzenie netto wypłacone pracownikowi w danym miesiącu po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach: w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do wysokości trzech piątych wynagrodzenia; w razie egzekucji innych należności – do wysokości połowy wynagrodzenia; dla nierozliczonych zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia; dla kar pieniężnych – za jedno przekroczenie dzienne wynagrodzenie netto, a łącznie – jedna dziesiąta wynagrodzenia przypadającego do wypłaty po potrąceniu obowiązkowych potrąceń. Nagroda z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej podlegają egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości.

Jednocześnie pracodawca przy zbiegu odmiennych tytułów potrąceń zobowiązany jest stosować następujące maksymalne dopuszczalne kwoty potrąceń: przy zbiegu alimentów i innych świadczeń – trzy piąte wynagrodzenia netto; przy zbiegu innych świadczeń niealimentacyjnych i udzielonej zaliczki pieniężnej – do połowy wynagrodzenia netto; przy zbiegu egzekwowanych alimentów, innych świadczeń niealimentacyjnych i pieniężnych zaliczek – trzy piąte wynagrodzenia netto.

Niezależnie od wskazanych powyżej dopuszczalnych granic potrącenia, w celu ochrony pracownika, w art. 871 KP uregulowane zostały kwoty wolne od potrąceń, które określono w następującej wysokości:

  1. minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
  2. 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
  3. 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 KP.

Oprócz potrąceń obowiązkowych możliwe jest również dokonywanie za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie potrąceń fakultatywnych. Zgoda na potrącenie dobrowolne nie może być „blankietowa”, co oznacza, że musi być konkretna, a więc udzielona w odniesieniu do określonej kwoty istniejącego już i wymagalnego zobowiązania. Nie ma natomiast przeciwskazań ku temu, aby wyrażona została ona następczo (po dokonanym potrąceniu) pod warunkiem jednak, że pracownik ma tego świadomość i zgadza się na potrącenie. Jednocześnie pamiętać należy, że również przy potrąceniach fakultatywnych obowiązują dopuszczalne granice potrąceń, które przedstawiają się następująco: wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia netto – przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy oraz 80% kwoty minimalnego wynagrodzenia netto – przy potrącaniu innych należności niż określone powyżej

Joanna Nogala

Radca prawny

Absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii we Wrocławiu, absolwentka Szkoły Prawa Amerykańskiego.

Profil autora
×