Normy czasu pracy i usprawnienia urlopowe osób niepełnosprawnych

Czas pracy osób niepełnosprawnych uregulowany został w szczególności w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity z dnia 14 listopada 2016 r., Dz.U. z 2016 r. poz. 2046 z późn. zm.), dalej również jako: „ustawa o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych”.

Czas pracy osób niepełnosprawnych

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. W odniesieniu do osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, czas ten nie może przekraczać natomiast 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu. Określone powyżej normy czasu pracy są normami maksymalnymi, które nie są uśredniane w dłuższych okresach rozliczeniowych. W przedmiotowej ustawie uregulowany został również zakaz zatrudniania osób niepełnosprawnych w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych, których definicję zawiera art. 151 Kodeksu Pracy, dalej również jako: „KP”.

Wyłączenie stosowania wyżej wymienionych norm czasu pracy odnosi się do dwóch kategorii osób: niepełnosprawnych zatrudnionych przy pilnowaniu oraz osób niepełnosprawnych, na wniosek których lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników (lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą) wyrazi na to zgodę. Koszty badań, na które osobę niepełnosprawną będzie kierował lekarz, obciążają w tym przypadku pracodawcę. Do wymienionych osób można zatem stosować ogólne zasady dotyczące czasu pracy uregulowane w kodeksie pracy.

Dodatkowa przerwa

Osobom niepełnosprawnym bez względu na stopień niepełnosprawności przysługuje również wliczana do czasu pracy dodatkowa przerwa w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek w wymiarze 15 minut. Przerwa ta jest niezależna od innych przerw wynikających z odrębnych przepisów. W szczególności nie ma wpływu na przerwę uregulowaną w przepisie art. 134 KP, zgodnie z którym jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej sześć godzin, pracownik ma prawo do wliczanej do czasu pracy przerwy trwającej co najmniej 15 minut. Przerwa ta niezależna jest również od przerwy wynikającej § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1.12.1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. Nr 148, poz. 973). Zgodnie z cytowanym przepisem pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom co najmniej 5-minutową przerwę, wliczaną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego.

Rzeczywisty czas pracy a wynagrodzenie

Stosowanie skróconych norm czasu pracy w stosunku do pracowników niepełnosprawnych nie powoduje obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości. Z kolei godzinowe stawki wynagrodzenia zasadniczego, odpowiadające osobistemu zaszeregowaniu lub zaszeregowaniu wykonywanej pracy, przy przejściu na normy czasu pracy, o których mowa w art. 15 ustawy o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ulegają podwyższeniu w stosunku, w jakim pozostaje dotychczasowy wymiar czasu pracy do tych norm.

Uprawnienia urlopowe

Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności. Urlop, o którym mowa powyżej, nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Jeżeli natomiast wymiar urlopu dodatkowego, przysługującego na podstawie odrębnych przepisów, jest niższy niż 10 dni roboczych, zamiast tego urlopu przysługuje urlop dodatkowy w wymiarze 10 – dniowym wynikający z ustawy o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Ponadto, osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w celu:

  •  uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku,
  • zwolnienia w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających,
  • w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy, o których mowa powyżej, oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Jednocześnie zastrzeżono jednak w przepisach, że łączny wymiar dodatkowego urlopu oraz zwolnienia z pracy o których mowa w ustawie o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Joanna Nogala

Radca prawny

Absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii we Wrocławiu, absolwentka Szkoły Prawa Amerykańskiego.

Profil autora
×